Lastik Devri Alma (Rotasyon) Ne Zaman Yapılmalı

Lastikler aynı hızda aşınmaz. Ön lastikler direksiyon, fren ve çekiş yükünü birlikte taşır. Arka lastikler daha rahat çalışır. Sonuçta ön takım birkaç bin kilometre içinde belirgin şekilde eriyip incelirken arkadakiler neredeyse yeni kalır. Lastik devri alma rotasyon işlemi tam bu dengesizliği düzeltmek için yapılır.

İşin güzel yanı, evde jack ve bijon anahtarıyla halledilebilir olması. Aşağıda ne zaman, hangi düzende ve nasıl yapılacağını sırayla anlatıyorum.

Ne Zaman Yapılmalı?

• Her 10.000 km pratik ve akılda kalıcı bir aralık.
• Yağ değişimini 10 bin kilometrede yapıyorsanız ikisini aynı güne alın. Araç zaten kaldırılmış olur.
• Ön lastiklerde dış omuzlar içeriye göre gözle görülür şekilde inceldiyse beklemeyin.
• Yeni lastik takımı aldıysanız ilk rotasyonu 8-10 bin civarında yapmak dişleri eşitlemeye yardım eder.
• Lastikler yön veya konum kısıtlıysa (aşağıda anlatıyorum) sıklık aynı, sadece düzen değişir.

Araç kılavuzunda üreticinin önerdiği bir aralık ve şema varsa öncelik onda. Kılavuz yoksa 10 bin km güvenli bir alışkanlık.

Önce Lastiğinizin Tipini Belirleyin

Yanlış şemayla devir almak faydadan çok zarar verir. Yan duvarı okuyun:

Adım Adım Rotasyon

1. Zemini seçin. Düz, sert, eğimsiz beton. Toprak veya eğimli yerde kriko kayar.
2. Aracı emniyete alın. El freni çekili, vites parkta ya da birinci vitesde. Çalışmadığınız taraftaki tekerleklere takoz koyun.
3. Bijonları gevşetin. Araç yerdeyken her tekerlekte bijonları çeyrek tur gevşetin, sökmeyin. Yukarıdayken zorlarsanız teker döner.
4. Kaldırma noktasını bulun. Marşpiyeldeki takviye noktaları veya salıncak yatakları. Yanlış yerden kaldırmak sacı ezer.
5. Sehpa kullanın. Krikoyla kaldırın, ardından mutlaka sehpa koyun. Kriko tek başına güvenli değildir. İki tekerleği aynı anda yukarıda tutmak işi hızlandırır.
6. Lastikleri sökün ve işaretleyin. Tebeşir veya bant ile "SÖ" (sağ ön), "SA" gibi not düşün. Karışma riski sıfırlanır.
7. Şemaya göre yerleştirin.
   • Önden çekişli: Ön lastikler düz olarak arkaya geçer. Arkadakiler çapraz şekilde öne gelir.
   • Arkadan itişli: Arkadakiler düz olarak öne geçer. Öndekiler çapraz şekilde arkaya.
   • Yönlü lastik: Sağ ön ile sağ arka, sol ön ile sol arka yer değiştirir. Çapraz yapılmaz.
8. Fırsatı değerlendirin. Teker sökülüyken fren diskine ve pad kalınlığına bakın. Diş derinliğini ölçün. Yan duvarda şişme, çatlak, kesik arayın. Bijon yuvalarındaki pası temizleyin.
9. Bijonları elle takın. Önce hepsini parmakla çevirerek oturtun. Anahtarla sırayla değil, karşılıklı (yıldız) sırayla sıkın.
10. Aracı indirin ve tork verin. Teker yere basınca tork anahtarıyla son sıkımı yapın. Değeri kılavuzdan alın. Genellikle binek araçlarda 100-120 Nm bandındadır ama araca göre değişir.
11. Basınçları eşitleyin. Ön ve arka basınç değerleri farklı olabilir. Lastikler yer değiştirdi, basınçları yeni konuma göre ayarlayın. Basınç kontrolünü anlatan sayfaya bakmanız iyi olur.
12. 50-100 km sonra tekrar kontrol. Bijon torkunu bir daha gözden geçirin. Oturmadan gevşeyen bijon nadir değildir.

Sık Yapılan Hatalar

• Yönlü lastiği çapraz atmak. Diş deseni ters çalışır. Yolda su tahliyesi bozulur, gürültü artar.
• Sehpa kullanmamak. "Beş dakikalık iş" diye krikoya güvenmek en tehlikeli alışkanlık.
• Bijonları yukarıda sökmeye çalışmak. Teker döner, ya kriko oynar ya da bijon dişi zorlanır.
• Havalı tabancayla aşırı sıkmak. Bijon uzar, disk çarpıklığı ve titreme başlar. Son sıkım tork anahtarıyla yapılır.
• Bijon dişine gres sürmek. Tork değeri yanlış okunur, bijon gerçekte olması gerekenden fazla sıkılır.
• Aşınma nedenini görmezden gelmek. Tek lastiğin iç veya dış omzu tek taraflı yenmişse sorun rotasyonla çözülmez. Rot-balans ve süspansiyon kontrolü gerekir.
• Basıncı ayarlamayı unutmak. Rotasyon sonrası eski basınçla gitmek düzensiz aşınmayı yeniden başlatır.
• Stepneyi hesaba katmak. Tam boy stepne beş lastikli düzene dahil edilebilir ama daralt tipi (ince yedek) asla rotasyona girmez.

Bunu Yapmanın Getirisi

• Lastik takımı daha uzun ömürlü olur. Dört lastik birlik