Akü Terminallerini Temizleme
Marş bastığınızda motor ağır dönüyor, farlar sönükleşiyor, gösterge paneli bir an kararıyor. Akü yeni olabilir, alternatör sağlam olabilir; sorun çoğu zaman terminallerdeki beyaz-mavi tozdur. Elektrik, oksitlenmiş bir yüzeyden rahat geçmez. İyi haber şu: akü terminal temizliği yarım saatlik, alet gerektirmeyen bir iştir ve evde yapılır.
Neden Oksitlenir?
Akü kutup başlarında sülfürik asit buharı ile metal temas eder. Ortaya kurşun sülfat ve bakır sülfat tuzları çıkar. Bunlar yalıtkandır.
- Beyaz-gri toz: Genellikle artı (+) kutupta, aşırı şarjın işareti olabilir.
- Mavi-yeşil kabuk: Bakır kablo pabucunun tepkimeye girmesi.
- Yağlı siyah kir: Motor bölmesi tozu; tehlikesiz ama nem tutar.
Hazırlık
Aracı düz zeminde durdurun, kontağı kapatın, anahtarı üzerinden alın. Motor sıcaksa 15-20 dakika bekleyin.
Gerekenler:
- 10'luk ve 13'lük anahtar ya da küçük bir lokma takımı
- Karbonat (yemek sodası) ve ılık su
- Eski diş fırçası veya tel fırça
- Bez, kâğıt havlu
- Nitril eldiven ve gözlük
- Terminal gresi veya vazelin
Asit yakar. Eldiven ve gözlük pahalı değil; gömleğiniz ve gözünüz pahalı.
Adım Adım Uygulama
- Aküyü gözle inceleyin. Gövdede şişme, çatlak ya da sızıntı varsa temizlikle uğraşmayın; akü değişmeli. Şişmiş akü basınç altındadır.
- Önce eksi (−) kabloyu sökün. Bu kural tartışmasızdır. Somunu gevşetin, pabucu hafifçe çevirerek yukarı çekin. Sıkışmışsa zorlamayın, iki yana oynatın. Söktüğünüz kabloyu kutba geri değmeyecek şekilde yana yaslayın.
- Sonra artı (+) kabloyu sökün. Artı kutbun plastik kapağı varsa kaldırın. Anahtar bu aşamada gövdeye değmesin; kısa devre kıvılcımı çıkarır.
- Karışımı hazırlayın. Bir bardak ılık suya bir tatlı kaşığı karbonat. Karıştırın. Karbonat asidi nötrleştirir; köpürme başlarsa doğru yoldasınız.
- Kutupları fırçalayın. Diş fırçasını karışıma batırın, kutup başlarını ve pabuç içlerini ovun. Beyaz tabaka çözülünce parlak kurşun rengi görünür. İnatçı kabuk için tel fırça kullanın ama metali aşındıracak kadar bastırmayın.
- Akünün üst yüzeyini silin. Kutuplar arasında biriken nemli kir, kendi başına kaçak akım yolu oluşturur. Araç günlerce durduğunda akü boşalıyorsa sebebi burasıdır.
- Durulayın ve kurulayın. Az miktarda temiz su dökün, hemen kâğıt havluyla kurulayın. Su akü kapaklarının içine kaçmasın. Yüzey tamamen kuru olmalı.
- Pabuçları kontrol edin. İç yüzeyde çukurlaşma, çatlak ya da incelme varsa pabuç değişmeli. Kablo ucundaki telleri sıkın; yeşermiş tel varsa kablo ucu kesilip yeni pabuç takılmalı.
- Ters sırayla bağlayın. Önce artı (+), sonra eksi (−). Pabucu kutba tam oturtun, sonra somunu sıkın. Yarım oturmuş pabuç sıkıldığında kutbu eğer.
- Sıkma ölçüsü. Elinizle pabucu çevirmeye çalışın; dönmüyorsa yeterlidir. Kurşun yumuşaktır, aşırı tork kutbu ezer.
- Koruyucu sürün. İnce bir tabaka terminal gresi veya vazelin. Bağlantıyı yaptıktan sonra dış yüzeye sürülür. Amaç nemi ve havayı kesmek.
- Kontrol edin. Farları yakın, kornaya basın, motoru çalıştırın. Marş sesindeki değişimi hemen duyarsınız.
Bağlantı Sırası Tablosu
| İşlem | 1. Sıra | 2. Sıra | Neden |
|---|---|---|---|
| Sökme | Eksi (−) | Artı (+) | Şase bağlantısı kesilir, kıvılcım riski biter |
| Takma | Artı (+) | Eksi (−) | Son bağlantı en güvenli kutupta olur |
Sık Yapılan Hatalar
- Artı kutubu önce sökmek. Anahtar gövdeye değdiğinde kıvılcım çıkar. Akü çevresinde hidrojen gazı varsa tehlikelidir.
- Gresi bağlantı yüzeyine sürmek. Gres yalıtkandır. Pabucun içine sürülürse temas bozulur. Yalnız dışa sürün.
- Kola veya benzeri içecek kullanmak. Geçici olarak köpürtür ama şeker kalıntısı bırakır, kir yapıştırır. Karbonat varken gereksiz.
- Bol su dökmek. Elektrik bölmesine, sigorta kutusuna sızan su ayrı bir arıza çıkarır.
- Somunu delirmiş gibi sıkmak. Kutup başı yamulur, sonraki sökümde kırılır.
- Kaynağı görmezden gelmek. Temizledikten iki hafta sonra tekrar oksitleniyorsa, akü kapağından asit buharı kaçıyor ya da şarj voltajı yüksek demektir. Bu durumda araç tesisatını kontrol etmek gerekir.
- Yüzük ve saatle çalışmak. Metal takı, kutupla gövde arasında köprü kurar. Çıkarın.
Ne Sıklıkla?
Yılda iki kez bakmak yeterlidir. Kışa girmeden bir kontrol iyi olur, çünkü soğukta akünün marş verme gücü düşer ve direnç eklenmesini kaldıramaz. Motor yağı değişimi yaptığınız günlerde kaputu zaten açıyorsunuz; hava filtresine ve soğutucu sıvı sevi